۲۰ مطلب با کلمه‌ی کلیدی «ویرایش زبانی» ثبت شده است

مرور ویرایشی (۱۵)؛ بررسی ترجمۀ فعل «أملك»

مرور ویرایشیِ ترجمه‌های موجود از ادعیۀ قرآنی

۱۵. رَبِّ إنّي لا أملِكُ إلّا نَفسي وَأخي فَافرُق بَينَنا وَبَينَ القَومِ الفاسِقينَ

(مائده: ۲۵)

مالکیتْ نخستین معنایی است که از فعل «أملك» به ذهن می‌رسد، اما مفعول‌به این فعل در این آیۀ شریفه در وهلۀ اول «نفس» و در مرحلۀ بعد «أخ» به‌واسطۀ عطف است. ازاین‌رو به نظر می‌رسد نمی‌توان به این معنا تکیه کرد. به‌عبارت‌دیگر، در فارسی بسیار بعید است که کسی خود را «مالک» خود و برادرش بداند. آیتی و معزی همین معنا را آورده‌اند و الهی قمشه‌ای از «مالک و فرمانروا» استفاده کرده که عجیب‌تر می‌نماید.

  • چهارشنبه ۱۰ آذر ۰۰

واگویه‌ها (۱۴) گزیده‌ای از کتاب دست‌نامۀ ویرایش (۲)

۱۱. با این تفاصیل: تفاصیل (جمع مکسر تفصیل) یعنی توضیحات. «با این تفاضیل» یعنی باوجود توضیحاتی که داده شد. برخی به‌غلط، به‌جای «با این تفاصیل»، می‌گویند «با این تفاسیر».
۱۲. باتون: تلفظ و املای اصلی این واژه «باتون» است، نه «باتوم».
۱۳. باز دوباره: ترکیب حشوآمیزی است و به‌جای آن یا باید «باز» به کار برد یا «دوباره».
درست: باز دروغ گفت.
درست: دوباره دروغ گفت.
نادرست: باز دوباره دروغ گفت.
۱۴. باسمه تعالی (به‌معنی به‌نام او که والاست) در عربی به همین صورت نوشته می‌شود، اما در فارسی معمولاً «بسمه تعالی» می‌نویسند و اشکالی ندارد.
۱۵. باعث ایجاد چیزی شدن: ترکیب حشوآمیز و نادرستی است.
درست: باعث ناامنی می‌شوند.
نادرست: باعث ایجاد ناامنی می‌شوند.

  • دوشنبه ۸ آذر ۰۰

مرور ویرایشی (۱۴)؛ ترجمۀ فعل «اجعل»

مرور ویرایشیِ ترجمه‌های موجود از ادعیۀ قرآنی

۱۴. رَبَّنَا أخرِجنا مِن هٰذِهِ القَريَةِ الظّالِمِ أهلُها وَاجعَل لَّنا مِن لَّدُنكَ وَليًّا وَاجعَل لَّنا مِن لَّدُنكَ نَصيرًا

(نساء: ۷۵)

فعل امرِ* «اجعل» از ریشۀ «ج‌ع‌ل»، باب فَتَح است و چنان‌که پیداست، در این آیۀ شریفه دو بار آمده است. بسیاری از مترجمان در ترجمۀ این فعل از نخستین معادل موجود، یعنی «قرار بده» استفاده می‌کنند که گاه معنایی گرته‌بردارانه به دست می‌دهد. این در حالی است که فعل «جعل» معانی دیگری نیز دارد که مترجم باید به‌فراخور، از آن‌ها هم بهره بگیرد.

  • جمعه ۵ آذر ۰۰

واگویه‌ها (۱۳) گزیده‌ای از کتاب دست‌نامۀ ویرایش (۱)

۱. آووکادو: تلفظ و املای درست این واژۀ انگلیسی «آووکادو» است. برخی به‌غلط «آواکادو» می‌گویند و می‌نویسند.
۲. ارتودونسی: بهتر است این واژۀ فرانسوی را به همین صورتِ «ارتودونسی» بنویسیم، نه «ارتودنسی».
۳. ازآنجاکه: اصطلاح «ازآنجاکه» برای بیان علت چیزی و مترادف «چون» به کار می‌رود. برخی به‌غلط «ازآنجایی‌که» می‌گویند.
۴. از عهدۀ... برآمدن: شما از عهدۀ کار برمی‌آیید؛ کار از عهدۀ شما برنمی‌آید.
درست: او از عهدۀ این کار برمی‌آید.
نادرست: این کار از عهدۀ او برمی‌آید.
۵. از کار بیکارشدن: ترکیب حشوآمیزی است و باید به‌جای آن گفت «بیکارشدن».

  • دوشنبه ۱ آذر ۰۰

مرور ویرایشی (۱۳)؛ ترجمۀ فعل «وعدتنا»

مرور ویرایشیِ ترجمه‌های موجود از ادعیۀ قرآنی

۱۳. رَبَّنا وَآتِنا ما وَعَدتَّنا عَلىٰ رُسُلِكَ وَلا تُخزِنا يَومَ القيامَةِ

(آل‌عمران: ۱۹۴)

چنان‌که پیش‌تر گفته شد، گاه باید جار و مجرور را به‌شکل مفعولی ترجمه کرد و گاه باید در ترجمۀ مفعول به فارسی از حرف اضافه بهره برد (رک. شمارۀ ۵ و ۶). در اینجا مفعول هر دو فعل «آتنا» و «وعدتنا» را باید با حرف اضافه ترجمه کرد: «به ما» یا «بر ما». عموم مترجمان نیز چنین کرده‌اند.

دراین‌میان، به نظر می‌رسد ترجمه‌ای که خرمشاهی به دست داده از دقت کافی برخوردار نیست: «پروردگارا، آنچه به پیامبرانت وعده داده‌ای به ما ببخش و ما را روز قیامت خوار و رسوا مگردان.» خرمشاهی درواقع به‌اشتباه، «رسل» را مفعول‌به «وعدتنا» گرفته، حال‌اینکه پیداست مفعول‌به این فعل چیزی جز ضمیر متصل «نا» نیست. به‌عبارت‌دیگر، «نا» در «وعدتنا» در ترجمۀ خرمشاهی مفقود است.

  • جمعه ۲۸ آبان ۰۰