مرور ویرایشیِ ترجمه‌های موجود از ادعیۀ قرآنی

۱۵. رَبِّ إنّي لا أملِكُ إلّا نَفسي وَأخي فَافرُق بَينَنا وَبَينَ القَومِ الفاسِقينَ

(مائده: ۲۵)

مالکیتْ نخستین معنایی است که از فعل «أملك» به ذهن می‌رسد، اما مفعول‌به این فعل در این آیۀ شریفه در وهلۀ اول «نفس» و در مرحلۀ بعد «أخ» به‌واسطۀ عطف است. ازاین‌رو به نظر می‌رسد نمی‌توان به این معنا تکیه کرد. به‌عبارت‌دیگر، در فارسی بسیار بعید است که کسی خود را «مالک» خود و برادرش بداند. آیتی و معزی همین معنا را آورده‌اند و الهی قمشه‌ای از «مالک و فرمانروا» استفاده کرده که عجیب‌تر می‌نماید.

در مقابل، گروهی از مترجمان کوشیده‌اند از این معنای گرته‌بردارانه اندکی فاصله بگیرند و ترجمه‌ای روان‌تر ارائه دهند. این گروه عمدتاً به‌جای مالکیت، از مفهوم اختیار سود جسته‌اند، مانند خرم‌دل، قرائتی و مکارم: «من تنها اختیار خودم و برادرم را دارم.» بهرام‌پور، صادقی تهرانی و فولادوند نیز چنین کرده‌اند. انصاریان از مفهوم تسلط استفاده کرده و خرمشاهی نیز ترجیح داده است اصطلاح «دست‌داشتن بر کسی» را در ترجمۀ خود به کار بگیرد که حاصل آن ترجمه‌ای ادبی شده است: «من جز بر خود و برادرم دست ندارم.»
همچنین هم‌نشینی نفی (لا) و استثنا (إلا) در این آیه دلالت‌هایی در ترجمه دارد که بعدها به آن خواهیم پرداخت. ضمن اینکه پیش‌ازاین به ترجمۀ حرف «فـ» (فای عاطفۀ سببیه) اشاره شده بود (رک. شمارۀ ۱۲).