ترجمۀ مدخل‌هایی از المعجم الميسر في القواعد والبلاغة والإنشاء والعروض، اثر محمد امین ضناوی

الاستغاثة

ترکیبی ندایی است که در آن از منادا خواسته می‌شود که به فریاد دیگری برسد. این ترکیب تنها با حرف ندای «يا» ایجاد می‌شود، نه دیگر حروف ندا. همچنین با آمدن لام مفتوح، منادا به‌لحاظ لفظی و نه محلی، مجرور می‌شود.

مثال: «يا لَجميلٍ لِكامِلٍ.»* این جمله را چنین اعراب می‌کنند:

يا: حرف ندا برای استغاثه،

لام: حرف جر زائد،

جمیل: [منادا] لفظاً مجرور و محلاً منصوب،

لام: حرف جر،

كامل: مجرور.

گاه لامی که بر سر مستغاث (منادای استغاثه) می‌آید حذف می‌شود و جای خود را به الفی می‌دهد که در انتهای کلمه می‌آید، مانند «يا جميلًا لِكامِلٍ». این جمله را چنین اعراب می‌کنند:

جميلًا: مستغاث، مبنی بر ضمۀ مقدر ، در محل نصب، عامل نصب آن نیز فعل ندای محذوف است،

الف: درعوض لام آمده است.


* پاورقی توضیحی (بعدها در نسخۀ کامل).