عربی‌های حافظ (۱۴)

۲. مَتیٰ ما تَلقَ مَن تَهویٰ دَعِ الدُّنيا وأهمِلها

۸. وأهملها: فعل امر از ریشۀ «ه‌م‌ل» است در باب اِفعال (أهمَلَ، يُهمِلُ، أهمِل، إهمالًا). در معنای صیغۀ یکم ماضی آن گفته‌اند: «أهمَلَ الشَّيءَ: تَرَكَهُ وَلَم يَستَعمِلهُ، عمدًا أو نسيانًا»؛ («أهمَلَ الشَّيءَ»‌ یعنی آن‌چیز را به‌عمد یا ازروی فراموشی فروگذاشت و به کار نگرفت) (وسط). جملۀ معروفی در زبان عربی هست که این فعل و فعلی با ریشۀ مشابهِ «م‌ه‌ل» در آن هم‌نشین شده‌اند: «إنَّ اللّهَ يُمهِلُ وَلا يُهمِل»؛ (خدا [به ستمگران] مهلت می‌دهد، اما اهمال نمی‌کند). «اهمال» در فارسی به‌معنای سستی و تنبلی نیز به کار می‌رود.

ضمیر «ها» نیز مفعول‌به این فعل است.