ترجمۀ مدخل‌هایی از المعجم الميسر في القواعد والبلاغة والإنشاء والعروض، اثر محمد امین ضناوی

الاستثناء

استثنا یعنی خارج‌کردن اسمی از شمول اِسناد. این کار به‌واسطۀ اداتی صورت می‌گیرد که به آن «ادات استثنا» می‌گویند. مستثنا آن‌چیزی است که اِسنادْ جدا از آن رخ می‌دهد.

مثال: «نَجَحَ التَّلاميذُ إلَّا الثَّلاثَةَ الكُسالیٰ.»* در اینجا «الثلاثة الكسالی» مستثنا و منصوب است.

ادوات استثنا از این قرارند: إلّا،‌ غَير، سِویٰ،‌ عَدا، خَلا، حاشا، ليسَ، لا يَكونُ.*


* پاورقی توضیحی (بعدها در نسخۀ کامل).