عربی‌های حافظ (۸)

۲. مَتیٰ ما تَلقَ مَن تَهویٰ دَعِ الدُّنيا وأهمِلها

۱. متی: از ظروف زمان در عربی است که به دو صورت می‌آید: ۱. اسم استفهام (کِی؟ چه زمانی؟)؛ ۲. اسم شرط (هرگاه). پیداست که آنچه در این مصرع آمده صورت دوم است. این اسم شرط از ادوات شرط جازم است که دو فعلِ مضارع پس از خود را مجزوم می‌سازد: «اِسمُ شَرطٍ يَجزِمُ فِعلَينِ مُضارِعَينِ مَعًا: مَتىٰ تَزُرني أزُركَ» (غني). نیز معنای ظرفی دارد، در اینجا: ظرف زمان.

۲. ما: از حروف زائد و غیرکافّه است. پس نه «متی» را از عمل بازمی‌دارد (معص) و نه در ترجمه نمودی می‌یابد.

ویرایش: ۲مهر۱۴۰۰