عربی‌های حافظ (۵)

۱. ألا يا أيُّها السّاقي أدِر كَأسًا وَناوِلها

۶. كأسًا: «كأس» را پیاله‌ای دانسته‌اند که در آن نوشیدنی (به‌طور خاص، شراب) باشد، چنانکه گفته‌اند: «لا تُسَمَّى الكَأسُ كَأسًا إلّا وَفيهَا الشَّرابُ» (مخص) یا «القَدَحُ ما دامَ فيهِ الخَمرُ» (وسط).
گاه نیز این واژه را در حالی به کار می‌برند که مراد نه خودِ پیاله بلکه محتوای آن است که در این‌صورت کاربردی مجازی است. راغب می‌گوید: «الإناءُ بِما فيهِ مِنَ الشَّرابِ، وَسُمّيَ كُلُّ واحِدٍ مِنهُما بِانفِرادِهِ كَأسًا. يُقالُ: ’شَرِبتُ كَأسًا‘» (رغب)؛ («كأس» ظرف و شرابِ داخل آن است. هریک از این دو (ظرف و نوشیدنی) را به‌تنهایی «كأس» نامیده‌اند. می‌گویند: «پیاله‌ای نوشیدم» [که طبعاً مراد نوشیدنِ خود پیاله نیست، بلکه محتوای آن است].)

تکمله: دربارۀ جنسیت در واژۀ «كأس»

ویرایش: ۶شهریور۱۴۰۰، ۹شهریور۱۴۰۰