ترجمۀ مدخل‌هایی از المعجم الميسر في القواعد والبلاغة والإنشاء والعروض، اثر محمد امین ضناوی

اسم الجمع

اسمی است که معنای جمع دارد، اما مفردی از لفظ خود ندارد،‌ مانند «قَوم»، «شَعب» (ملت) و «مَلَأ» (مردم). گاه نیز مفردی از لفظ خود دارد، اما براساس وزن‌های معمول جمع بسته نشده است، مانند «رُفقَة» که مفردش «رَفيق» [و وزن معمول جمعش] «رفقاء» است. «رُفقَة» بر وزن «فُعلَة» است و چنین وزنی در میان اوزان جمع کاربرد ندارد.
با برخی اسمِ‌جمع‌ها، برپایۀ معنایشان، مانند جمع برخورد می‌کنند.
مثال: «الجَمعُ اجتَمَعوا عَلَيَّ.»*
با برخی نیز برپایۀ لفظشان، مانند مفرد برخورد می‌کنند.
مثال: «المَلَأُ الأعلیٰ.»*


*پاورقی توضیحی (بعدها در نسخۀ کامل).