مرور ویرایشی (۳)؛ ترجمۀ فعل «لا تؤاخذنا»

مرور ویرایشیِ ترجمه‌های موجود از ادعیۀ قرآنی

۳. رَبَّنا لا تُؤاخِذنا إن نَسينا أو أخطَأنا

(بقره: ۲۸۶)

برخی مترجمان فعل «لا تؤاخذنا» را به «بازخواست/مؤاخذه مکن» برگردانده‌اند که ترجمۀ مفهوم و روانی است. اما برخی دیگر از مترجمان از مصدر «گرفتن» در همین معنای «مؤاخده و بازخواست» استفاده کرده و فعل «مگیر» را در برابر «لا تواخذنا» گذاشته‌اند. این گروه از دو راه چنین کرده‌اند:

  • سه شنبه ۲۶ مرداد ۰۰

عربی‌های فارسی (۳)؛ الساقي

عربی‌های حافظ (۳)

۱. ألا يا أيُّها السّاقي أدِر كَأسًا وَناوِلها

۴. الساقي: اسم فاعل است و آن را چنین معنا کرده‌اند: «آب‌دهنده، آن‌که سیراب کند، پیاله‌گردان، پسر رَز، می‌گسار، آن‌که مِی در ساغر حریفان افکنَد...» (دهخ). واژۀ «الساقي» را نیز چنین معنا کرده‌اند: «مَن يُقَدِّمُ الشَّرابَ»؛ (آن‌که شراب پیش نهد) (وسط).
ظاهراً «ساقی» هم برای آب به کار می‌رود و هم برای شراب، درحالی‌که «سقّا» بیشتر یا همیشه برای آب به کار رفته است.

ویرایش ۱: ۶شهریور۱۴۰۰

ویرایش ۲: ۲۴دی۱۴۰۰

  • دوشنبه ۲۵ مرداد ۰۰

فرهنگ سادۀ قواعد عربی (۳)؛ إثر و أثناء

ترجمۀ مدخل‌هایی از المعجم الميسر في القواعد والبلاغة والإنشاء والعروض، اثر محمد امین ضناوی

إثر

به باقی‌ماندۀ هرچیز «الإثر» و «الأثَر» می‌گویند. عرب‌ها می‌گویند: «خَرَجتُ في إثرِهِ»* یا «في أثَرِهِ» که یعنی «بعد از او». همچنین می‌گویند: «خَرَجَ عَلَی الأثَرِ»* که یعنی «فوراً».

أثناء

یعنی میان و درون. در بیشتر مواقع به‌صورت مجرور با حرف «في» به کار می‌رود: «ذَهَبتُ في أثناءِ النَّهارِ إلَی المَلعَبِ.»*


* پاورقی توضیحی (بعدها در نسخۀ کامل).

  • يكشنبه ۲۴ مرداد ۰۰

واگویه‌ها (۲)؛ گزیده‌ای از کتاب نکته‌های ویرایش (۲)

۴. ظاهراً کلماتی که به مصوت e ختم می‌شوند به دو صورت به صفت تبدیل می‌شوند: یا با استفاده از صامت میانجی g (هفته، هفتگی) یا با تبدیل مفرد به جمع و اضافه‌کردن یای نسبت به آن (طبقه، طبقات، طبقاتی).

۵. بسیاری از غلط‌های عجیب‌وغریب در برخی از ترجمه‌های امروز ناشی از فقدان شعور متعارف است. اگر به این قابلیت خود تکیه کنیم و قضایای عجیب و متناقض را نپذیریم، پاسخ درست را خواهیم یافت.

۶. نگارنده تاکنون کتابی ندیده است که هیچ غلطی در آن نباشد.

نکته‌های ویرایش (چاپ دوم از ویراست دوم)، علی صلح‌جو

  • شنبه ۲۳ مرداد ۰۰

مرور ویرایشی (۲)؛ ترجمۀ فعل «أفرِغ»

مرور ویرایشیِ ترجمه‌های موجود از ادعیۀ قرآنی

۲. رَبَّنَا أفرِغ عَلَينا صَبرًا وَثَبِّت أقدامَنا وَانصُرنا عَلَى القَومِ الكافِرينَ

(بقره: ۲۵۰)

ترجمۀ فعل «أفرِغ» (امر باب اِفعال) در جملۀ «أفرغ علينا صبرًا» در این آیه قدری بحث‌برانگیز است. برخی مترجمان این فعل را باتوجه‌به معنای استعاری آن، به «بریز» یا افعال مشابه، مانند «فرو ریز» برگردانده‌اند که ترجمه‌ای گرته‌بردارانه به‌نظر می‌رسد و احتمالاً خواننده را برای فهم معنا به بازخوانی وامی‌دارد.

در مقابل، برخی کوشیده‌اند قدری از ترجمۀ تحت‌اللفظی فاصله بگیرند و معنایی روان‌تر پدید آورند. راه‌حل‌هایی که اینان برای رفع نارساییِ پیش‌گفته در نظر گرفته‌اند معمولاً از یکی از این دو حال خارج نیست: 

  • جمعه ۲۲ مرداد ۰۰